تربیت قرآنی

تربیت قرآنی ، مبنای همۀ گونه های تربیت دینی بوده و دبستان آیات نیز بر همین اساس بنا شده است.

تربیت قرآنی ، مبنای همۀ گونه های تربیت دینی

تربیت قرآنی

مباحثی کلی در تربیت قرآنی

پاسخ به والاتی درباره تربیت قرآنی

به چه نوع تربیتی می توان تربیت قرآنی اطلاق نمود ؟ آیا حفظ و قرائت و... بمنزلۀ تربیت قرآنی است ؟

ادامۀ مطلب

گونه های ده گانۀ تربیت دینی و نقد و بررسی آنها

چه تفاوتی بین تربیت قرآنی ، فقهی ، حدیثی ، هیأتی و سایر گونه های تربیت دینی وجود دارد؟

ادامۀ مطلب

مثال هایی از تربیت قرآنی

ارکان تربیت قرآنی

اصول تربیت قرآنی

چرا تربیت قرآنی ؟

نسبت تربیت قرآنی با ...

سایر گونه های تربیتی

نسبت تربیت قرآنی با سایر گونه ها

اخلاق

نسبت تربیت قرآنی با اخلاق

مشاهده

زندگی معاصر

نسبت تربیت قرآنی با زندگی معاصر

مشاهده

اهلبیت ع

نسبت تربیت قرآنی با اهلبیت ع

مشاهده

تاریخچه و مبانی علمی

و در حال حاضر

فرایند بازخوردگیری ، اصلاح و تکمیل

شیوه استخراج تربیت قرآنی

چگونگی طراحی مدل و مراحل انجام کار

تاریخچه

تاریخچه مطالعات تربیت قرآنی و تدوین مدل

شیوه استخراج

شیوه استخراج تربیت قرآنی از منابع

تعریف: تربیت فقهی تربیت دینی است که با تأکید بر انجام واجبات و مستحبات و ترک محرمات و مکروهات ، سعی در تربیت انسانی متعبد دارد. اصلی ترین منبع مورد رجوع مربی و متربی در این گونه ی تربیتی ، رسالۀ عملیه است.

نوعاً این مدل تربیت توسط عزیزان طلبه پیشنهاد و ارائه می گردد. چنانچه اشاره شد ، توجه وافر به واجبات و محرمات ، تأکید بر مستحبات و ترک محرمات ، ایجاد ملکه مراجعه به رساله عملیه و استفتاء از مرجع و عالم از شاخصه های اصلی این گرایش است .

از اشکالات این مدل ، می توان به موارد زیر اشاره نمود:

۱- فقه به خودی خود نمی تواند ضامن حیات دینی جامعه باشد. چنانچه دین خدا ابتدائاً بر محور عقاید بنا گردید :

قولوا لا اله الا الله تفلحوا

سپس به خُلق حَسَن و خُلق عظیم پیامبر مهربانی آبیاری شد:

فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ كُنْتَ فَظًّا غَليظَ الْقَلْبِ لاَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِك‏ (آل عمران ۱۵۹)

و به سبب رحمتى از جانب خدا با آنان نرم‏خو شدى و اگر (بر فرض) تندخويى سخت‏دل بودى، حتماً از پيرامونت پراكنده مى‏شدند.

و نهایتاً با مجموعه ای از برنامه ها و محتواهای متنوعی که همه شئون انسانی انسانها را لحاظ می کرد، مومنین اولیه را پله پله تربیت نمود.

۲- فقه در عبادات که تکلیفش روشن است: بیان احکام ظاهری عبادات. اما آیا حقیقت عبادات نیز همین احکام ظاهری شکل نماز و روزه و… است؟ یا شارع مقدس ، ورای این ظاهر نظام مند و البته لازم و ضروری ، به دنبال اهداف متعالی تری است؟ آیا غایت نماز و روزه و… به تعبیر قرآن کریم لقاء الله و ملاقات او نیست؟ آیا نماز و روزۀ ائمه س فقط همین شکل ظاهری بوده است؟

در فقهِ حقوق هم همین بحث را می شود به شکل دیگری بیان کرد. این که احکام بیع و دیه و قصاص و… فی الواقع حُکم قوانین و ضوابط اجتماعی را دارند. و ما به خوبی می دانیم که این قوانین و ضوابط اگر چه برای حفظ قوام یک جامعه لازمند اما به هیچ وجه ضامن حیات طیبه فردی ، خانوادگی و اجتماعی انسانها نیستند. بلکه آنچه یک زندگی مومنانه ، سالم و پاک را تضمین می نماید ، اخلاق است.

۳- از دیگر نگرانی های تربیت فقهی، تربیت مقلدانه است. این که از همان کودکی فرزندمان تنها راه پاسخ گویی به سوالاتش را «استفتاء و افتاء» بداند ، خود خطر دیگری است. خطری که به مرور زمان قوای تفکر ، تعقل ، تدبر را از متربی گرفته و از او یک مقلد محض می سازد حتی در غیر فقه.

۴- از دیگر آفات تربیت فقهی ، بی توجهی به متن دین (قرآن و حدیث) می باشد. گویی متربی در این مدل ، رسالۀ عملیۀ مرجع خود را نتیجۀ نهایی و خلاصه نویسی شدۀ همۀ دین می پندارد . لهذا ضرورتی برای مراجعه به متن دین نمی داند.

۵- از آفات دیگر این گونه از گونه های تربیت دینی ، جلب نمودن توجه متعلم به مستحبات و غفلت او از سایر موضوعات دینی مانند اعتقادات ، ااخلاق ، عرفان و… است که باید بسیار مراقبت گردد.

تربیت روایی

ما معتقدیم که جداسازی مواد درسی از معارف دینی و توحیدی ، مقدمه ای بر اندیشه و تربیت سکولار است . لذا بایستی روح همۀ دروس ، قرآن و معارف توحیدی آن باشد . البته این بدان معنا نیست که بر روی همه دروس یک رنگ و لعاب قرآنی بکشیم و ظاهر کلاس و درس و… شکل و شمایل قرآنی به خود بگیرند ، بلکه بدین معناست که در تدوین دروس مختلف به این نکته توجه داشته باشیم که مُدَبّر کتاب تکوین ، همان مُنَزّل کتاب تشریع یعنی قرآن کریم است . در این صورت همه دروس خدایی و قرآنی می شوند:

روحِ تدریس درس علوم ، می شود توحید و توجه و تذکر به خداوند . و پدیده های هستی همگی می شوند مخلوقات و آیات الهی ؛ و همه جهان نیز می شوند موهبت و صنعت دست خالق نه پدیده هایی اتفاقی و شانسی . (مراجعه شود به سورۀ روم آیات ۱۷ تا ۲۷)

و یا زمانی که ریاضی و حساب و کتاب درس می دهیم ، بدانیم که در واقع داریم قراردادها و حساب و کتاب هایی که بشر آنها را از روی نظم و نظامِ خداوند در خلقت جهان وام گرفته است و آنها را طراحی کرده است را آموزش می دهیم.

هُوَ الَّذي جَعَلَ الشَّمْسَ ضِياءً وَ الْقَمَرَ نُوراً وَ قَدَّرَهُ مَنازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنينَ وَ الْحِساب‏ (سوره یونس آیه ۵)

اوست كسى كه خورشيد را روشنايى بخشيد و ماه را تابان كرد، و براى آن منزلهايى معين كرد تا شماره سالها و حساب را بدانيد.

وقتی ادبیات و هنر می آموزیم ، مانند ادبیات فارسی و هنر اسلامی ، سرشار از یاد خدا ، بندگی ، توحید ، توکل و توسل باشد. چنانچه پیش از این نیز کتب درسی ادبیات ، سرشار از مفاهیمی چون ایثار و شهادت و… بود که همگی متأثر از همین دیدگاه بودند.

در سایر دروس نیز همین منوال جاری و ساری است .

۲- تربیت روائی

تعریف: تربیت روایی ، تربیت دینی ای است که مبنای آن روایات اهل بیت (ع) است. بدیهی است که منابع مربی و متربی در این گونۀ تربیت دینی ، کتب حدیثی شیعی باشد.

از محاسن و ویژگیهای مثبت آن می توان به تقویت گرایشات شیعی ، بهره گیری از دریای عظیم روایات ائمۀ هدی (ع) ، گسترۀ عظیم و سابقۀ بالای این نوع گرایش تربیتی در کشور و موجود بودن سابقه ، منبع و فعالیت های پیشین و… اشاره نمود.

اما با توجه به موارد زیر ، به نظر می رسد بهره گیری از روایات در امر تعلیم و تربیت و مبنا قرار دادن آنها آفات و نگرانی هایی خواهد داشت. ذیلاً به بعضی از این موارد اشاره می نماییم:

تاریخچه ای مختصر از تاریخ حدیث :

چنانچه می دانیم روایات بر خلاف قرآن ، وحی مُنزَل و متن تحریف نشده دینی نیستند . تاریخ حدیث شیعه و سنی گواه این واقعیت اسفناک است . چنانچه در اهل سنت حدود ۸۰ سال بعد از پیامبر ، نقل روایات نبوی توسط حکومت ممنوع گردیده بود. این منع حدیث پیامبر (ص) موجب گردید در آن برهه حساس اکثریت راوایت نبوی رو به اضمحلال رفته و در عوض از زمان معاویه جریان جعل حدیث نیز شکل گرفت و روایات فراوانی را به متون روایی مسلمانان افزودند . پس از آنکه جواز نقل حدیث توسط عمربن عبدالعزیز صادر شد ، نیز جریان جعل حدیث به انگیزه های اقتصادی ، مذهبی ، فقهی ، قومی و… بصورت گسترده ای در میان مسلمانان شکل گرفت . چنانچه اکثریت گروه ها و فرقه ها به جعل حدیث دست آزیدند . در تاریخ حدیث شیعه نیز وضع چندان بهتر نبود . سخت گیری حکومت بر امامان شیعه و شیعیان از یک سو موجب کتمان حدیث و نشر پنهانی آن شد و از دیگر سو باعث شد بسیاری از روایات شیعه متأثر از تقیه گردیده و عملاً مراد و منظور امام در هاله ای از ابهام قرار گیرد . از طرف دیگر بسیاری از گروه های شیعه مانند غُلات ، دست به تحریف نظام مند و برنامه ریزی شده زدند .

این عوامل و عوال زیاد دیگری مجموعاً باعث شد که علیرغم حجیت و اعتبار سخن معصوم ، نتوان به هر روایتی به طور کامل اعتماد و اتکاء کرد . به همین دلیل علوم فراوانی مانند رجال ، درایه ، جرح و تعدیل و… توسط محدثین و فقها شکل گرفت تا بتوانند حدیث معتبر را از غیر آن تشخیص دهند . هر چند با همه این علوم باز هم فقها ، در بسیاری از موضوعات دینی نتوانسته اند نظر قطعی دین را استخراج نمایند. چرا که در هیچ موضوعی از روایات نیست که تعارض وجود نداشته باشد . به عنوان مثال کسی مثل شیخ طوسی اساساً دو کتاب مهم خود به نامهای تهذیب و استبصار را به هدف رفع تعارض در روایات نگاشته است.

از طرف دیگر ، روایات نیز مانند قرآن نیاز به تفسیر و فهم دارند . این طور نیست که هر کس از هر روایتی هر برداشتی نمود ، صحیح و معتبر باشد . لذا علمی بوجود آمد بنام فقه الحدیث تا بتوانند مانند علم تفسیر که به فهم قرآن کمک می کند، به فهم صحیح از روایات برسند .

با توجه به آنچه گفتیم ، بهره گیری از روایات در هر موضوع دینی:

اولاً نیاز به اشراف لا اقل اجمالی از علوم فوق و منابع حدیث و اعتبار آنها دارد.

ثانیاً نیاز به مهارت فقه الحدیثی داشته که آن نیز نیازمند فهم عمومی از قرآن و روایات و سایر منابع دینی است.

ثالثاً چنانچه گفته شد ، در فرهنگ اهلبیت (ع) روایات به خودی خود مبنا و پایه ی هیچ معرفت دینی ای نمی باشند. بلکه خود اهلبیت ع نیز ما را به  عرضه احادیث به قرآن توصیه فرموده اند . لذا مبنای سنجش روایات نیز قرآن کریم است. (در مورد ۱۰ به تفصیل در این باره سخن خواهیم گفت)

تربیت هیأتی

تعریف : تربیتی دینی ای که بصورت طبیعی با حضور کودکان در فضای هیأت های مذهبی شکل می گیرد.

هر چند به دلیل عدم وججود برنامه و محتوای تربیتی مستقل در هیأت های مذهبی ، این نوع تربیت را نمی توان یک گونه مستقل معرفتی و تربیتی به حساب آورد. اما به دلیل آنکه در بسیاری از کودکان و نوجوانان خانواده های مذهبی ، بیشترین تأثیر را در شکل گیری شخصیت فرزندان دارد ، به عنوان یک گونه مستقل ذکر نمودیم.

از مهمترین ویژگیهای مثبت این نوع تعلیم و تربیت به موارد زیر می توان اشاره نمود :

۱- ایجاد تعلقات و گرایشهای عاطفی نسبت به ائمه اطهار (ع)

۲- بدلیل وجود یک محیط بومی تر و خودمانی تر و وجود  آزادی های نسبی محیط هیات نسبت به مسجد و مدرسه یک فضای خوشایند و مطلوبی برای بچه ها شکل می گیرد که در بزرگسالی به عنوان یک خاطرۀ نوستالژیک برای کودک باقی مانده و گاهی خود همین حس ، فرد را در این محیط و فضا نگه می دارد .

۳- مشاهده و مواجهه با اخلاص و صداقت خادمان دستگاه اباعبدالله الحسین (ع) ، موجب شکل گیری یک رفتار و باور اخلاص مئابانه در کودک می شود که بسیار ارزشمند و حائز اهمیت است. بسیاری از شهدای ما در جنگ تحمیلی تحت تأثیر این فرهنگ قرار داشته تا توانسته اند دست به چنین ایثار بزرگی بزنند.

۴- تقویت غیرت دینی و روحیۀ جهادی حماسی و دفاع از حریم دین که به خوبی در اینگونه برنامه ها به کودکان تزریق می شود.

و از آفات این نوع تربیت می توان به موارد زیر اشاره نمود:

۱-  محیطی فاقد برنامه تربیتی

چنانچه قبلاً هم اشاره گردید، به دلیل آنکه فضای هیأت اساساً به هدف تربیت دینی طراحی نشده است، لذا کودکان همیشه در حاشیه ، اقلیت و مورد بی اعتنایی دست اندرکاران هیئات مذهبی هستند . ممکن است در زمانهایی کهه والدین مشغول عزاداری و بهره گیری از برنامه هیئت هستند، آنها با دوستانشان رها و بدون برنامه مشخصی سپری نمایند . یا اینکه اگر هم در برنامه حضور داشته باشند ، عموماً چیزی از محتوای برنامه متوجه نشوند . اگر هم متوجه شوند ، بیشتر از معلومات ، مجهولات لا ینحلی برایشان ایجاد می شود که گاه حتی با معلومات والدین شان نیز نمی توانند به آنها پاسخ دهند . لذا بدیهی است که ادعا کنیم تربیت هیأتی عملاً برنامه ای برای تربیت دینی کودکان نداشته و چه بسی ممکن است آفات آن از آثار مثبتش بیشتر باشد.

۲- معرفت دینی عمیق

همان طور که فضای هیئت و برنامه هایش بنا نیست برای بزرگسالان ، بنا نیست برای بزرگسالان معرفت عمیق دینی ایجاد نماید ، به طریقۀ اولی برای کودکان نیز همین قاعده جاری است .

عوام زدگی

۳- عدم شکل گیری معرفت دینی عمیق

۴- دور بودن محتوای منتقل شده در هیات از فضای فکری کودک و نوجوان که موجب

۵- تأکیدات زیاد هیئات مذهبی بر روی بعضی مفاهیم خاص دینی و وا نهادن بسیاری از مفاهیم و معارف موجب شکل گیری یک

۶- عوامزدگی

  1. روحیه لا ابالی گری و بی نظمی
  2. به دلیل تأکید بر موضوعات عاطفی آن هم متناسب با ذائقۀ بزرگسالان، تنظیمات روحی روانی و عاطفی کودکان در هیئات مذهبی در معرض آسیب قرار می گیرد.
  3. به دلیل مواجهه با رفتارهایی که کودکان دقیقاً دلیل آنها را نمی دانند، مانند گریستن ، سینه زنی و… مجموعه ای از سوالات در ذهن کودک شکل می گیرد که معمولاً هم پاسخ درستی برای آنها دریافت نمی کند و این مساله برای او ایجاد سوالات پی در پی و تبعات ثانویه دیگری خواهد داشت.

بنابراین می توان گفت: هیأت به عنوان یک نهاد مردمی دینی ضمن حفظ و تکریم آن و برگزاری هر چه با شکوهترش ، با شرایط موجود ، نمی تواند به عنوان یک گونه تربیتی مستقل ، درست عمل نماید و خروجی هایی با تربیت دینی مطلوب ارائه دهد. مگر آن که به سمت هیئت های مستقل ویژه کودکان و نوجوانان با برنامه های عمیق و دقیق برویم

تربیت بسیجی – انقلابی

از برکات انقلاب اسلامی ، آوردن قرآن به صحنۀ عمل و رفتار اجتماعی و بین المللی است . شهدای گرانقدرمان را می توانیم بهترین نمونه های محقق شدۀ تربیت راستین اسلامی بدانیم .  اما تربیت بسیجی چیست ؟

تعریف: تربیت بسیجی-انقلابی گونه ای از تربیت اسلامی است که با تأکید بیشتر بر مفاهیمی چون قیام برای خدا ، ایثار و شهادت طلبی ، استکبار ستیزی ، تشکیل حکومت اسلامی و… در سالهای اولیۀ انقلاب اسلامی ایران شکل گرفت و تبدیل به گفتمان ارزشی و رایج دهه های اول انقلاب اسلامی گردید .چنانچه اشاره شد ، این فرهنگ اجتماعی که بعدها تبدیل به یک شیوۀ تربیتی نیز گردید ، تحت تأثیر دم مسیحایی امام خمینی (ره) نشو و نما یافته و پیش از آن ، به جز اقلیت هایی از بدنۀ متدینین مانند شهید نواب صفوی ، شهید اندرزگو و… طرفداران چندانی نداشت.از نقاط قوت و ارزشمند این گونۀ تربیتی ، می توان به موارد زیر اشاره کرد :۱- ایمان و باور قوی به مفاهیم معنوی مانند : اعتقاد به خداوند ، ربوبیت الهی ، امداد غیبی ، شهادت و…۲- زندگی مجاهدانه و زاهدانه و قیام برای خداوند۳- الگو برداری و تأثیر فراوان از قیام امام حسین (ع)۴- نگاه جهانی به مقوله هایی چون ظلم و عدل ، استکبار و استعمار ستیزی ۵- پر رنگ بودن مفهوم «انتظار فعال»و از نقاط قابل تأمل این گونۀ تربیت دینی نیز می توان به موارد زیر اشاره نمود:۱- عدم نگاه همه جانبه به دین و مقولات اجتماعی مرتبط با دین۲- تأکید بر برخی مفاهیم دینی موجب غفلت از بعضی دیگر گردیده است. به عنوان مثال: به دلیل تأکید بر مفهوم جهاد و شهادت ، الگوی مناسبی برای زندگی در صلح و آرامش همراه با رشد و تعالی به متعلم نمی دهد.۳- تبدیل نشدن مفاهیم ارزشی فوق الذکر به محتوای قابل استفاده برای کودک و نوجوان۴- غریب بودن مفاهیم انتزاعی که اتفاقا بسیار مورد تاکید در این مدل تربیتی است ، برای کودکان کمتر از ۱۰ سال

در نهایت می توان گفت: تربیت جهادی-انقلابی ، علیرغم تمام محاسنی که دارد ، نمی تواند به عنوان یک مدل تربیتی کامل و جامع همۀ شئون تربیتی یک کودک را لحاظ کرده و برای انها برنامه داشته باشد . لذا می توان گفت : تربیت اجهادی-انقلابی باید بخشی بسیار مهم از یک نظام تربیتی دینی باشد که در عین تربیت انسانهایی مجاهد و خالص ، بتواند بر سایر شئون رشد و تعالی آنها نیز تأثیرگذاری شایسته و در خور داشته باشد .

تربیت کلامی

مقدمه : علم کلام علم اعتقادات و دفاع از آنهاست . در واقع یک متکلم می کوشد با استفاده از دو ابزار عقل و نَقل از اعتقادات دینی مذهبی خود دفاع کند . تفاوت فیلسوف و متکلم آن است که هدف فیلسوف ، اندیشیدن آزاد و صرف نظر از هر نوع نتیجه ای است. در حالی که متکلم اولاً علاوه بر ابزار عقل ، از نَقل (متون دینی مثل قرآن و حدیث) نیز بهره می برد و ثانیاً هدف نهایی متکلم (بر خلاف فیلسوف) مشخص است : آن هم اثبات عقیدۀ خود . به دلیل منازعات فراوان اعتقادی از سَدۀ دوم به بعد ، این خلق و خوی کلامی و احتجاجی ، تبدیل به خلق عمومی مسلمان و سَبک زندگی اجتماعی ایشان گردیده است. (۲)

تعریف: گونه ای از تربیت دینی است که با تأکید بر دفاع عقلی و نقلی از اعتقادات دینی در میان مسلمانان و مسیحیان کاتولیک شکل گرفته  است.

از محاسن این گونۀ تربیتی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱- تقویت قوای فکری-استدلالی و تربیت انسانهایی متفکر و اندیشمند

۲- تقویت مهارتهایی چون فن بیان ، خطابه ، احتجاج و

۳- تربیت انسنهایی با غیرت دینی که به دفاع از کیان دین و مذهب قیام کنند.

از نقاط قابل تأمل در این نوع تربیت نیز می توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱- بدلیل فضای احتجاجی و رد سخنان مخالف ، نوعاً افرادی که تحت تاثیر این سبک از تربیت دینی هستند ، کمتر می شنوند و بیشتر سخن می گویند.

۲- فضای عمومی ذهنی اینگونه افراد جدل ، بحث و نزاع است . پس کمتر به مدارای مذهبی و همزیستی مسالمت آمیز فرا مذهبی می اندیشند .

۳- تمرکز بر این خلق و خو موجب می گردد تعاملات اجتماعی اینگونه افراد حتی با کسانی که از نظر اعتقادی با ایشان هم سو هم هستند ، توأم با نزاع و جدل باشد .

۴- در تربیت کلامی سعی در اقناع فکری و استدلالی می باشد در حالی که اندیشۀ دینی می بایستی به ایمان و باور قلبی و نهایتاً رفتار دینی منجر شود .

 

تربیت عرفانی

ممکن است شما نیز با توجه به فرقه های انحرافی فراوانی که در حوزۀ عرفان در امت اسلام نشو و نما کرده اند ، از واژۀ تربیت عرفانی کمی نگران شوید. اما نگران نباشید. ما منظور خود را از تربیت عرفانی به زودی برای شما روشن خواهیم نمود.

شاخصه های اصلی تربیت عرفانی

۱- عرفان ، بر خلاف بسیاری از علوم اسلامی ، علم عمل گراست . البته نه بدین معنا که مانند برخی فِرَق اسلامی مبتنی بر عمل قبل از علم باشد ، بلکه منظور ما از تربیت عرفانی ، تربیتی است که علم و عمل همزاد یکدیگر در متربی نشو و نما کرده و او را رشد می دهند.

۲- متربی تربیت عرفانی با یک نگاه توحیدی رشد یافته ، عالم را مظهر و محضر خدا می داند و همۀ اشیاء و پدیده ها را نشانه هایی از او می شمارد.

۳- متربی تربیت عرفانی اهل مراقبت و مجاهدت است. لذا مدام در تکاپوی تحصیل رضایت معبود است.

۴- و نهایتاً این که متربی تربیت عرفانی عاشق خداست. (وَ الَّذينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّه‏) او مبنای اعمالش نه ترس است و نه طمع و نه عادت و نه فرهنگ اجتماعی و نه هیچ چیز دیگر ، او فقط خدا را می بیند و بس. لذا مبنای همۀ اعمال دینیش عشق الهی است.

او مصرف گرا و خود دوست نیست . کم مصرف و پر فائده است.  دلبستۀ چیزی نیست ، عالم را طفیلی او می بیند پس از کسی نمی ترسد. او در همه حال در حرکت و تکاپوست .

اما آیا می توان به تربیت عرفانی صِرف تکیه کرد؟ مدل آنچه عُرَفای مارک دار در طول تاریخ ارائه نموده اند؟

جواب :

۱- اول آن که عرفان طریقی وسیع و جاده ای پر رهزن است. از صوفیه گرفته تا عرفان های نوظهور امروزی همه مدعی وصال به حقیقت و چشیدن طعم عشق الهی هستند اما اکثریت ایشان با مبنای ما که قرآن و سنت قطعی ائمه ع است ، همخوانی ندارند. چنانچه روایات نقد تصوف در کتب شیعه بسیار فراوان است.

۲- دوم آن که جادۀ عرفان جاده ای غبارآلود است. و لغزش های این جاده برای سالک بالغ نیز پر خطر است ، چه رسد به این که بخواهیم کودک و خردسال را به این وادی نا ایمن وارد سازیم.

۳- قرآن کریم علاوه بر آن که ما را دعوت به حیات عرفانی می کند ، به تفکر نیز فرا می خواند (تربیت فلسفی و کلامی و…) ، به شریعت نیز الزام می نماید (تربیت فقهی) ، به مجاهدت در راه خدا برای اعتلای کلمۀ حق و تشکیل حکومت صالحان نیز تشویق می کند (تربیت بسیجی و انقلابی) و نهایتاً این که آدرس خانۀ امام معصوم را نیز می دهد (تربیت روایی ، هیاتی و…)

بنا بر این ضمن آن که به نظر می رسد با توجه به رشد روز افزون گرایش به مادیات و مادیگری در جامعۀ ما ، نیاز به بازگشت به تربیت عرفانی دوران دفاع مقدس بیش از پیش احساس می شود ، لکن باید پذیرفت که با توجه به کثرت بیراه های این طریق و تشتت آراء عرفا با یکدیگر و عدم مطابقت کامل شیوه های ایشان با قرآن و سیرۀ عملی اهل بیت ع ، این گونۀ تربیتی نیز نمی تواند یک نظام کامل تعلیم و تربیت دینی باشد، بلکه باید تلاش کرد ضمن دقت و توجه به جایگاه عرفان در نظام کلی تربیت دینی ، جایگاه سیر و سلوک ، مراقبت ، مجاهدت و خلاصه در یک کلمه «عشق الهی» را در فرهنگ تربیتی کودکان نهادینه کرد.

اگر بخواهیم ما به ازاء امروزی عرفان عملی مورد نظر شریعت را تبیین نماییم ، می توانیم به فرهنگ عارفانۀ شهدای جنگ تحمیلی خودمان اشاره کنیم که بهترین مثال ها و نمادها برای تربیت عرفانی هستند.

از مشخصه های این گونۀ تربیت عرفانی می توان به توحید محوری ، خدا باوری ، عدم تعلق و دلبستگی دنیوی و . . . اشاره نمود .

۷- تربیت اخلاقی

از غفلت های ما در تربیت دینی ، کم توجهی به فضائل اخلاقی است. در بعضی از گونه های تربیت دینی و محیط های متدینین ، گاه می بینیم به راحتی بعضی خلقیات نا صحیح یا توجیه شده یا در قبال آن تسامح می شود . علت آن نیز تربیت دینی منهای اخلاقیات است. ممکن است بپرسید مگر می شود متدینین به دینی که این همه به اخلاقیات عنایت دارد ، این همه به این موضوع بی توجه باشند؟

جواب ساده است. متاسفانه این بی توجهی دو سویه بوده است . گویی این توافقی است مشترک میان معلمین و متعلمین دینی . که البته توسط نهادهای رسمی اجتماعی نیز این توافق محترم شمرده شده و بعضاً به آن احترام گذاشته شده است.

به عنوان مثال وقتی به گروه های تکفیری توجه می کنیم ، می بینیم علمایشان به راحتی فتاوای خلاف اخلاق و انسانیت را با انواع و اقسام توجیهات دینی و اعتقادی صادر می کنند (مشاهدۀ لینک : فتاوای غیر اخلاقی تکفیری ها ) و پیروانشان نیز خود را در معرض این تحمیق عمومی قرار می دهند و از آن استقبال هم می کنند.

دعوت به خشونت ، فتاوای عجیب جنسی ، فتاوای جواز محدود خمر و میسر ، فتاوای تکفیر و قتل مسلمین بی گناه و… همه و همه نمونه هایی بَیّن از این نوع تربیت دینی است.

لکن واقعیت آن است که نمی توان این نوع تربیت را منحصر به وهابیت و سلفیون دانست . بلکه همۀ فرق اسلامی و بلکه همۀ ادیان ، در یک سطحی و لو خیلی کمتر این نوع نگرش غیر اخلاقی را به دین خداوند دارند.

آسان گیری ما متدینین به بعضی گناهان زبانی مانند دروغ ، فحاشی و خشونت کلامی ، غیبت ، تهمت ، طعن و زخم زبان و… ، یا بی توجهی به مراعات الناس ، بی توجهی به مشکلات یکدیگر ،

تربیت مسجدی

مدل های تربیتی مراکز آموزش قرآن

تربیت قرآنی

دبستان قرآنی آیات

دبستان و پیش دبستان قرآنی آیات با رویکرد کلی تعلیم و تربیت قرآنی,در سال 95 تاسیس گردیده و مهمترین ویژگی این دبستان نگاهی متفاوت برمحتوای آموزشی با توجه به جنبه های رشدی دانش آموزان بوده و تولید محتوای قرآنی تماما توسط تیم پژوهشی کارآمد و با تجربه, با نظارت مستقیم مدیریت دبستان "دکتر محمد زاده" صورت می پذیرد.

              

دسته ها

تماس با ما

021-33442003
021-33443060
021-33515375

تهران(منطقه۱۲)_خیابان ۱۷ شهریور – بلوار قیام مفرد عادل – پلاک 2